Welcome visitor you can log in or create an account

Ketoza a glukoza. Glikemia pod kontrolą

Samokontrola glikemii to integralna część keto-adaptacji. Nieprawidłowa, z marszu potrafi ostudzić zapał niemal każdego nowicjusza.

Oto dlaczego nie należy się szybko zniechęcać. 

Zjawisko brzasku
Nieprawidłowa wczesnoporanna glikemia może być wynikiem wyrzutu hormonów, określanych mianem hormonów kontrregulacyjnych: adrenaliny, glukagonu, hormonu wzrostu i kortyzolu. Biologiczne działanie owych hormonów jest zasadniczo przeciwstawne do działania insuliny: przeciwdziałają one obniżeniu poziomu glukozy we krwi, nieznacznie ją podnosząc. Najprościej rzecz ujmując: tak długo, jak insulina trzyma w szachu wzrost glukozy indukowany hormonem wzrostu i katecholaminami w ramach ich rytmu dobowego, możemy być spokojni (u chorujących na cukrzycę typu 1 lub 2 u których sekrecja insuliny jest zaburzona lub zaburzone jest jest działanie, poranna glukoza może osiągać imponujące stężenia).

 2Efekt brzasku kopia

Glucose-sparing effect
 vel zjawisko oszczędzania glukozy
Owo zjawisko wynika z co najmniej kilku mechanizmów:

— inhibicji glikolizy,
— preferencyjnego utylizowania kwasów tłuszczowych i ciał ketonowych,
— obniżenia responsywności na insulinę GLUT4 w komórkach, między innymi poprzez działanie kwasów tłuszczowych nasyconych.

Ujmując rzecz prościej, stan ketozy zmniejsza zapotrzebowanie na glukozę jako paliwo, również w ten sposób, że zmniejsza jej wpompowywanie. Innymi słowy, komórki osobnika w stanie ketozy preferują jako paliwo ciała ketonowe, glukoza zaś oszczędzana jest dla tych organów, którym jest faktycznie do funkcjonowania potrzebna.

Zaburzenie równowagi elektrolitowej
Restrykcja węglowodanów istotnie wpływa na zmniejszenie sekrecji insuliny, co należy uznać za kluczowy czynnik hormonalny odpowiedzialny za zwiększone wydalanie moczu, a wraz z nim — sodu. Ponieważ podstawową funkcją sodu jest jego udział w gospodarce wodno-elektrolitowej, brak odpowiedniej podaży tego pierwiastka może być powodem dehydratacji.

2Insulina kopia

Choć zdecydowanie bardziej udokumentowany jest odwrotny kierunek, gdzie to hiperglikemia wpływa na hiponatremię, tj. niedobór sodu we krwi, w jednym z badań wykazano, że dehydratacja hiperosmotyczna w różnych typach komórek powoduje inaktywację szlaku sygnalizacyjnego mTOR, tym samym osłabiając wychwyt glukozy indukowany przez insulinę. Przy tym gwoli jasności: na uwodnienie komórki wpływa nie tylko zawartość sodu w komórce, ale także utrzymanie w niej wody i sodu, a to już nie tyle kwestia sodu per se, ile ATP i pompy sodowo-potasowej. Są to zatem dość niebezpośrednie poszlaki. 

Inne badanie wykazało wzrost stężenia glukozy w wyniku zmniejszenia się objętości osocza indukowanego odwodnieniem.

Stwierdzono także wzrost endogennej glukozy (reprezentującą głównie wątrobową produkcję glukozy) i stężenia glukozy w osoczu podczas hiperosmolarności, spowodowanej odwodnieniem.

2Odwodnienie kopia

Podczas gdy przyczyny fizjologiczne mogą powodować wzrost glikemii tak po przebudzeniu, jak i niezależnie od pory dnia, przyczyny techniczne mogą być powodem wartości fałszywie zawyżonych.

Niewłaściwe używanie glukometru zostało zidentyfikowane jako najczęstszy czynnik wpływający na stężenie glukozy. W codziennej praktyce istotna liczba pacjentów nie myje rąk przed samokontrolą. W zasadzie jest to najpoważniejszy błąd, gdyż powoduje on pozostawanie substancji interferujących na palcach, co prowadzi do zawyżenia wyników nawet o >30%. Swoją drogą, warto zwrócić uwagę na skład używanego do mycia rąk mydła. Niektóre mogą zawierać glukozę. 

Pod uwagę należy wziąć również fakt, że niektóre systemy sprawdzające poziom glukozy opierające się na dwóch enzymatycznych metodach jej oznaczania: oksydazie glukozy czy dehydrogenazie glukozy zależnej od PQQ wykazują wysoki stopień reakcji krzyżowych z maltozą, ksylozą czy galaktozą. Do pozostałych substacji interferujących na pomiar stężenia glukozy wpływają dożylnie podany kwas askorbinowy, paracetamol, a także dopamina, mannitol i ikodekstryna. 

Procedura kodowania jest kolejnym potencjalnym źródłem błędów. Błędy kodowania glukometru mogą prowadzić do istotnych odchyleń rzędu powyżej ±30%. Krzepiąca wiadomość: większość nowoczesnych urządzeń nie wymaga kodowania.

Pomiar stężenia glukozy we krwi może być fałszywy w wyniku niewłaściwego przechowywania czy przeterminowania pasków testowych. Stwierdzono, że paski testowe działają niezawodnie, gdy są przechowywane w zamkniętych fiolkach. Wiele osób po wykonaniu pomiaru nie zakłada z powrotem szczelnie pokrywki na pojemnik z paskami.

Wpływ niewłaściwego przechowywania pasków testowych na odczyty stężenia glukozy we krwi udowodniono na przypadku 72-letniego japońskiego pacjenta z cukrzycą typu 2. Aby uprościć procedurę samokontroli, ów pacjent wyjął paski testowe z opakowania i przechował je wraz z glukometrem w pokrowcu. Ze względu na powtarzające się odczyty pseudohipoglikemii mężczyzna zrezygnował ze swojego leku przeciwhiperglikemicznego, osiągając w ten sposób poziom glukozy 393 mg/dL. 

Inne potencjalne przyczyny błędu: niepełne wprowadzenie paska do glukometru lub zastosowanie urządzenia pomimo niskiego poziomu naładowania baterii.

Badanie na 9 aparatach i paskach do samokontroli glikemii wykazało wpływ zmian temperatury na dokładność pomiarów stężenia glukozy. Gwałtowna zmiana temperatury z niskiej, tj. 5°C na pokojową bezpośrednio przed pomiarem, spowodowała zawyżenie wyników o >5% w 4 urządzeniach. Z kolei gwałtowna zmiana temperatury z 30°C na pokojową wiązała się z zaniżeniem wyników o >5%. Okres aklimatyzacji wynoszący 15-30 minut, zmniejszył owe rozbieżności.

Inne badanie wykazało, że nawet po stosunkowo krótkiej, bo 15-minutowej ekspozycja na temperaturę 42°C przy 83% wilgotności względnej, badane urządzenia i paski dawały istotnie podwyższone wyniki glukozy. Innymi słowy: sprawdzamy specyfikację zestawu do samokontroli glikemii i nie wykonujemy pomiarów w niewłaściwej temperaturze otoczenia. Podobnie rzecz się ma do maksymalnej wysokości, na której glukometr funkcjonuje.

Promieniowanie elektromagnetyczne (EMF) emitowane z telefonów komórkowych to kolejny, acz, jak przypuszczam, dla poniektórych zaskakujący czynnik wpływający na wyniki glukozy. Telefony komórkowe emitują promieniowanie elektromagnetyczne uznawane za promieniowanie mikrofalowe. Przeprowadzono badanie oceniające potencjalny wpływ takich fal na działanie glukometrów (analizowano próbki krwi w nieobecności i obecności dzwoniącego telefonu komórkowego zlokalizowanego bezpośrednio obok urządzenia). Wniosek? EMF z telefonów komórkowych ma negatywny wpływ na dokładność glukometrów. Dlatego autorzy zalecają używanie telefonów komórkowych w odległości co najmniej 50 cm od urządzenia.

Wreszcie należy wspomnieć o znaczeniu właściwej optymalizacji diety ketogennej, gdyż na glikemię może wpłynąć: 

— zwiększenie stosunku białka do tłuszczu (informacja, jak sądzę, istotna dla osób, dla których priorytetem jest redukcja tkanki tłuszczowej: u tych osób, po adaptacji, wskazane jest zwiększenie podaży białka, ​co ​automatycznie ​oznacza ​obniżenie ​podaży ​tłuszczu ​w ​diecie),
— zwiększenie udziału kwasów tłuszczowych nasyconych z powodu wspomnianej wcześniej fizjologicznej insulinooporności vel oszczędzania glukozy,
— zwiększenie podaży energii per se, co wpłynie również na insulinemię, a z uwagi na fizjologiczną insulinooporność, insulina niekoniecznie wysoką glukozę obniży,
— MCT per se może stymulować większy wyrzut insuliny (w takim scenariuszu na ratunek przybywa D-Ryboza, wszak połączenie D-Rybozy z MCT daje sytuację synergistyczną na dwóch poziomach: [1] wyrzut insuliny do krwiobiegu, [2] utrzymanie responsywności na wspomnianą insulinę w tkankach peryferyjnych. Ponadto nader możliwe jest, że D-Ryboza poprzez aktywację GLUT-ów, tj. transporterów glukozy niezależnie od insuliny, jednocześnie nasili wychwyt glukozy przez komórki, również niezależnie od insuliny).

Literatura:

Erbach M., Freckmann G., Hinzmann R., Kulzer B., Ziegler R., Heinemann L., Schnell O. Interferences and Limitations in Blood Glucose Self-Testing. J Diabetes Sci Technol. 2016, 10(5):1161-1168.

Mortazavi S., Gholampour M., Haghani M., Mortazavi G., Mortazavi A. Electromagnetic Radiofrequency Radiation Emitted from GSM Mobile Phones Decreases the Accuracy of Home Blood Glucose Monitors. J Biomed Phys Eng. 2014, 1;4(3):111-6.

Berneis K., Ninnis R., Haussinger D., Keller U. Effects of hyper- and hypoosmolality on whole body protein and glucose kinetics in humans. Am J Physiol. 1999, 276:E188-95.

Ashraf, M. M. and Rea, R. (2017), Effect of dehydration on blood tests. Pract Diab, 34:169-171. doi:10.1002/pdi.2111.

Schliess F., Richter L., vom Dahl S., Haussinger D. Cell hydration and mTOR-dependent signalling. Acta Physiol (Oxf). 2006, 187:223-9.

Dobropolski D., D-Ryboza - kompendium. Wrzesień 6, 2016. http://dobropolski.com/blog/ryboza/#Hipoglikemia.

Dobropolski D., Olej MCT. Lipiec 8, 2017. http://dobropolski.com/blog/mct/.

Bolli GB., De Feo P., De Cosmo S., Perriello G., Ventura MM., Calcinaro F., Lolli C., Campbell P., Brunetti P., Gerich JE. Demonstration of a dawn phenomenon in normal human volunteers. Diabetes. 1984, 33(12):1150-3.

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.